Likidite Oranları: Cari Oran, Asit-Test Oranı ve Nakit Oranı
Finansal tablolarda yalnızca kâr değil, ödeme gücü de izlenmelidir. Likidite oranları bu gücü üç farklı sertlikte ölçer.
Üç temel oran
| Oran | Formül | Ne ölçer? |
|---|---|---|
| Cari oran | Dönen varlıklar / Kısa vadeli yabancı kaynaklar | Kısa vadeli borçların dönen varlıklarla karşılanma düzeyi |
| Asit-test (likit) oranı | (Dönen varlıklar − Stoklar) / Kısa vadeli yabancı kaynaklar | Stoka güvenmeden ödeme gücü |
| Nakit oranı | (Hazır değerler + Menkul kıymetler) / Kısa vadeli yabancı kaynaklar | Anında ödeme gücü |
Genel referans değerler
Ders kitaplarında sıkça anılan referanslar şunlardır:
- Cari oran: yaklaşık 2
- Asit-test oranı: yaklaşık 1
- Nakit oranı: yaklaşık 0,2
Bu rakamlar sektörün yapısına göre değişir. Önemli olan, kendi geçmiş dönemlerinize ve sektör ortalamasına göre trendinizdir.
Örnek
Bir işletmede dönen varlıklar 10.000.000 TL, stoklar 4.000.000 TL, hazır değerler 500.000 TL ve kısa vadeli borçlar 8.000.000 TL olsun.
- Cari oran: 10.000.000 / 8.000.000 = 1,25
- Asit-test: (10.000.000 − 4.000.000) / 8.000.000 = 0,75
- Nakit oranı: 500.000 / 8.000.000 = 0,06
Cari oran kabul edilebilir görünse de, asit-test ve nakit oranları ödeme baskısı riskini gösteriyor.
Oranlar neyi göstermez?
Oranlar, bir tarihteki bilançoya dayanır. Ödemelerin vade takvimini göstermez. Bu yüzden oranlarla birlikte nakit akış tablosu ve kısa vadeli nakit tahmini birlikte izlenmelidir.
Denova nasıl destek olur?
Finansal Danışmanlık hizmetimizde oranları sektör karşılaştırmasıyla yorumluyor, zayıf halkaları ve çözüm adımlarını belirliyoruz.
Sık sorulan sorular
İdeal cari oran kaçtır?
Geleneksel kabul 2 civarıdır, yani her 1 TL kısa vadeli borca karşı 2 TL dönen varlık. Ancak ideal oran sektöre göre değişir. Perakende gibi hızlı nakit dönen sektörlerde daha düşük, uzun üretim döngüsü olan sektörlerde daha yüksek olabilir.
Cari oran yüksekse her şey yolunda mıdır?
Hayır. Cari oran yüksek ama dönen varlıkların büyük kısmı tahsil edilemeyen alacaklar veya satılamayan stoklardan oluşuyorsa, oran yanıltıcıdır. Bu nedenle asit-test ve nakit oranlarına da bakılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. Mevzuat yayın tarihindeki haliyle esas alınmıştır.